W komentarzach pod ostatnim Power Rankingiem kilka osób nie zgodziło się z tym, że Rajon Rondo jest przeceniany i że Celtics zyskaliby oddając go za Pau Gasola. O plusach takiej wymiany nie będę tu pisał, ale jej przeciwnikom niech da do myślenia, że – jak w Insiderze donosi Broussard – Celtics cały czas bardzo chcą sprzedać Rondo i nie widzą swojej przyszłości w drużynie budowanej wokół niego. W tym wpisie skupię się natomiast na kwestii tego, jak mocno i dlaczego RR jest przeceniany.

Żeby mieć jako taki obiektywny obraz tego, jak nasz bohater jest postrzegany przez większość koszykarskiego światka, to przyjrzyjmy się najpierw kilku pierwszym z brzegu wynikom podsuniętym przez google. Przed obecnym sezonem SI umieścił Rondo na 4 miejscu wśród PGs – za Chrisem Paulem, Derrickiem Rosem oraz Deronem Williamsem. Dimemag na 3, za CP i Rosem. Według sondy na ESPN, która jest dostępna od 20 stycznia, Rondo jest na 3 miejscu i otrzymał nawet +600 (na nieco ponad 20 tysięcy możliwych) głosów na pierwsze miejsce.

Widzimy więc, że w powszechnej opinii raczej panuje zgoda co do tego, że Rajon jest top 5 wśród rozgrywających, a sporo osób uważa, iż jest on w top 3 ustępując jedynie zeszłorocznemu MVP oraz Paulowi. Niektórzy nawet, jak nasi rodzimi komentatorzy podczas ASG, sądzą, iż jest on obok Derricka najlepszym PG w lidze. Należy jeszcze w tym miejscu przypomnieć ileż to można się było naczytać o tym, jak to przedłuża on kariery Allena czy KG kreującym im pozycje, albo ogólnie jaki to świetny rozgrywający, no bo w końcu ma średnią 10 asyst. Mało tego, w zeszłorocznym głosowaniu na MVP Rondo dostał śladowe ilości punktów (tylko 5), ale i tak więcej niż jakikolwiek inny PG nienazywający się Rose. Co ciekawe, żaden inny gracz Bostonu nie otrzymał choćby jednego głosu, co sugeruje, iż to Rajona dziennikarze uważają za najważniejszego Celta.

Jeszcze bardziej interesujące jest to, jak bardzo ceni się go za defensywę. Dwa sezony z rzędu wybierany był przez trenerów do All D 1st team (czyli notowano go tu wyżej niż Tony Allena, Sefoloshę, czy Dwyane Wade’a), a w ’09 do 2nd. Rondo również był bardzo wysoko w głosowaniach na DOPTY. Piąty w ’11, zdecydowanie wyżej niż jakikolwiek inny PG, wśród guardów ustępując tylko Allenowi, a wyprzedzając takich defensorów jak Andrew Bogut, Andre Iguodala, Luol Deng czy LeBron James. Rok wcześniej również zajął piąte miejsce, tylko że tym razem był jedynym PG, który dostał choć jeden głos. Do tego był wyżej niż jakikolwiek inny obrońca i ponad takimi zawodnikami jak Bogut, Artest, Sefolosha, Battier, Wade…. i można by tak długo wymieniać, więc powiem inaczej. Przez te dwa lata więcej niż Rondo punktów w głosowaniu na DPOTY otrzymali: Dwight Howard, Josh Smith oraz Gerald Wallace. Tyle. LeBron cieszył się mniejszym uznaniem, KG również, nie wspominając o Arteście, Bogucie, Wadzie, czy Sefo. Jeszcze innymi słowy: przez te dwa lata Rondo był postrzegany jako zdecydowanie najlepszy defensywnie guard i jeden z czterech najlepszych defensorów bez względu na pozycje.

Akurat co do tego, że jest jednym z lepszych PG w obronie, to nigdy nie miałem wątpliwości. Ale że jest najlepszym defensywnie guardem ostatnich dwóch sezonów? Na pewno na takie jego postrzeganie ma wpływ to, że notuje bardzo dużo przechwytów, co oczywiście w pewien sposób świadczy o jakości D, ale w żadnym razie nie wyczerpuje tematu, a czasem może wręcz wskazywać patologię na tym polu, ponieważ przechwyty mogą wiązać się z niepotrzebnym ryzykiem, które narusza strukturę całej obrony.

W każdym razie że Rajon Rondo nie jest jednym z czterech najlepszych defensorów bez względu na pozycje oraz najlepszym defensywnie obrońcą, to chyba nikogo nie trzeba przekonywać. Jak dobry jest jednak na tle innych PGs? Synergy pokazuje, że tak przez dwa ostatnie sezony jak i w obecnym jest na tle całej ligi dobry w obronie indywidualnej (47 miejsce teraz, 42 w ’11 oraz 70 w ’10) i wśród rozgrywających jedynie Rose może się z nim równać w tym aspekcie. Jednakże defensywa 1on1 to tylko część ogólnej obrony i do tego ta mniej ważna. Co naprawdę się liczy, to całościowy wpływ na defensywę drużyny. Oczywiście to niewątpliwie plus dla Rajona, że nie daje się mijać i zdobywać na sobie zbyt wielu punktów. Ale jest to tylko dodatek do D Celtics, która i bez niego byłaby świetna, bo jej centralną postacią jest Kevin Garnett (przypomnijcie sobie jak obrona Bostonu pogorszyła się w ’09, gdy KG doznał kontuzji).

Patrząc po prostu na to, jak grają Celtics z nim i bez niego zobaczymy, że w niektórych sezonach obrona była nawet lepsza bez Rondo na parkiecie, np. w tym roku D Celtics jest o 7,2 drtg lepsza bez RR. To jednak raczej aberracja, bo w poprzednich latach Rajon zwykle polepszał D lub tylko nieznacznie pogarszał. Na to ma jednak wpływ wiele czynników, na czele z tym kto był jego zmiennikiem. I tak na przykład nie dziwi, ze w tym roku Celtics bronią sporo lepiej bez Rondo skoro zastępuje go dobry obrońca w postaci Bradley’a. Z kolei w ’11, gdy sporo minut na PG spędził Nate Robinson, to i RR miał dość pozytywny wpływ na D (lepsza z nim o 2,1 drtg).

Żeby uniknąć takiego zafałszowania spowodowanego jakością zmiennika, czy przeciwników i partnerów z którymi przebywa się na boisku, sięgniemy do defensywnego RAPM. Od razu zaznaczę, że wykluczam tu wszelkich role playerów, bo uważam, że aby takie porównania miały sens, to trzeba zestawiać ze sobą zawodników o podobnych rolach. Dlatego mimo iż Keyon Dooling, Delonte West, Earl i C.J. Watson, czy być może nawet Eric Maynor są lepszymi defensorami niż Rondo, to nie będziemy ich tu uwzględniać. Biorąc więc pod uwagę obecny sezon oraz dwa ostatnie to niewielu jest PGs lepszych w obronie niż Rondo. Lowry, Kidd oraz CP3 to jedyni, którzy go przewyższają w tym względzie. Sam Rajon zawsze miał pozytywny wpływ na D, choć nigdy nie przekroczył więcej niż 1,2 (w ’10). To bardzo dobry wynik jak na rozgrywającego, ale jednak istotnie gorszy niż Kidda, który w tym samym roku zanotował 2,5, czy Lowry’ego: 2,6 obecnie, 2,4 w ’11. Paul nigdy nie był tak dobry jak ci dwaj, ale w ’11 i tak przebił Rondo notując 1,7.

Wnioski z tego takie, że mimo iż Rajon jest przeceniany jako defensor (przynajmniej z perspektywy nagród), to zdecydowanie należy do czołówki wśród rozgrywających jeśli chodzi o obronę. Nie jest najlepszy, bo mimo tego, że świetnie radzi sobie 1on1, to już tak dobrze nie jest w obronie zespołowej. Jednak bez wątpienia można powiedzieć, że jest jednym z trzech najlepszych rozgrywających pod względem defensywy. Trzech, ponieważ Jason Kidd gra już coraz mniej minut i ma coraz mniejsze obowiązki w ataku, co pozwala mu się bardziej skupić na obronie i w ten sposób zbliża się raczej do kategorii role playerów niż PGs w pełnym wymiarze minut.

Wpływ na atak jest niewątpliwie ważniejszy z perspektywy rozgrywającego. Generalnie zasada jest taka, iż podkoszowi mają większy wpływ na obronę, a obwodowi na ofensywę. To od tych drugich bowiem w sporej mierze zależy gdzie i kiedy pójdzie piłka. Wysocy natomiast grają bliżej obręczy, a więc mają też większy wpływ na ograniczenie tych najefektywniejszych rzutów. Dlatego też najlepsi defensorzy w historii to wysocy: Russell, Dwight Howard, Hakeem, Tim Duncan, Robinson, Ewing, KG czy Eaton. To oni byli centralnymi punktami najlepszych defensyw w dziejach. Natomiast tacy „niscy” jak Magic, Jordan, Robertson, Bird, Kobe czy Steve Nash byli liderami najlepszych ofensyw.

Mówię o tym ponieważ ogólna wartość zawodnika nie składa się w połowie z jego wpływu na atak i w połowie z wpływu na obronę. Dla guardów jest to jakieś 20-30% obrona i 70-80% atak. Dla podkoszowych odwrotnie. Nie znaczy to oczywiście, że defensywa PGs jest bez znaczenia. Ma ona wpływ na grę, ale mniejszy niż to, co robią w ataku. Po części też dlatego, mimo że Rondo świetnie wypada w obronie indywidualnej, to ogólnie jego wpływ na defensywę Celtics jest niewielki.

Tak, chcę przez to powiedzieć, że oceniając rozgrywającego powinno się przede wszystkim patrzeć na to, jak radzi sobie jako kreator gry (nazwa „rozgrywający” nie wzięła się bez powodu). Zacznijmy więc od tego, jak ogólnie wygląda ofensywa Celtics pod wodzą Rondo i zobaczmy ich ortg w stosunku do średniej ligowej (co by mieć punkt odniesienia powiem, że najlepsze ofensywy w historii mają powyżej 8):

Widzimy więc, że najlepszy atak Boston miał, gdy Rondo grał najmniej. Rok później również uzyskali dobry wynik, ale przez następne sezony wyglądało to słabo, a w obecnym to już w ogóle tragicznie. Wiek wiekiem, ale Ray Allen to nadal świetny strzelec, Paul Pierce bardzo dobry all around zawodnik, a KG pod względem rzutu, podań i koszykarskiego IQ ciągle należy do czołówki ligowej. Jeśli więc Rondo rzeczywiście jest tak dobrym rozgrywającym jak jego reputacja i średnia asyst sugerują, to dlaczego – mimo posiadania trzech tak świetnych ofensywnie graczy – Boston nie był przez te ostatnie lata lepszy w ofensywie?

To było kwestią, która kiedyś dała mi do myślenia na temat Rajona i spowodowała, że głębiej przeanalizowałem jego wpływ i doszedłem do wniosku, że jest przeceniany. Wszyscy zdajemy sobie sprawę z tego, jak ograniczony on jest pod względem zdobywania punktów. Synergy pokazuje jak świetny jest w obronie indywidualnej, ale też jak fatalny jeśli chodzi o scoring. W ’10 zajmował 313 miejsce pod względem ppp, w ’11 dopiero 421, a obecnie 266. To są tragiczne wyniki i tylko potwierdzają to, co każdy widzi oglądając mecze. Oczywiście zadaniem rozgrywającego jest przede wszystkim konstruowanie ofensywy, a więc częściej podawać niż rzucać. Jednakże element scoringu jest niezbędny. Po prostu jeśli nie stanowisz zagrożenia jako strzelec, to masz mniejsze pole manewru w kreowaniu ataku. Obrona zna twoje wady i dzięki temu może się bardziej skupić na innych zawodnikach, co oczywiście obniża ogólną jakość ataku drużyny. Nawet Magic, najlepszy PG w historii, był świetny w zdobywaniu punktów.

Niestety nie dość, że Rondo ma tą jedną poważna wadę, to również w samym nakręcaniu ofensywy nie wypada za dobrze (w sporej mierze właśnie z powodu tej swojej ułomności). Oczywiście już trzeci sezon z rzędu notuje około 10 asyst na mecz, więc wydawać by się mogło, że spełnia swoją rolę. Asysty jednak bywają bardzo mylące. Co innego bowiem np. ściągnąć na siebie podwojenie i w ten sposób wykreować pozycję dla partnera, a co innego podać do kogoś wybiegającego zza zasłon. Posłanie piłki do Allena w rogu to zadanie z którym poradziliby sobie wszyscy czytelnicy 4kwarty i właśnie sporo takich asyst ma Rajon. To zresztą zostanie obnażone jak tylko wielka trójka zakończy kariery, albo RR zostanie sprzedany i nie będzie mógł korzystać z obecności tych wspaniałych graczy. Wtedy wszyscy zobaczą jego małość w ataku pozycyjnym, jak bowiem kreować gdy nie dość, że nie ściągasz na siebie defensywy, to jeszcze często obrońca gra metr od ciebie bo masz fatalny rzut?

Największą ofensywną zaletą Rondo jest to, że ma super szybkość i dzięki temu dobrze nakręca atak, gdy tylko jest okazja do takiego grania – wtedy właśnie też najwięcej kreuje w pełnym tego słowa znaczeniu. W transition czuje się jak ryba w wodzie i w tym elemencie rozgrywania jest niewątpliwie w czołówce ligowej. Jednak w half court jego playmaking jest w najlepszym przypadku przeciętny. Na przykład przeciw zeszłorocznym Knicks to za bardzo Bostonowi nie szkodziło, ale przeciw drużynom z lepszą obroną jest już poważnym problemem, bo wtedy jest poniekąd tak, że Celtics grają 4 na 5 w ataku. To szczególnie wychodzi w playoffs, bo tam już zwykle nie ma takich NYK (to właśnie przeciw nim RR ma najwyższą w karierze średnią asyst w jednej serii playoffs), zespoły są bardziej zdyscyplinowane, pozwalają na mniej kontr i tak dalej. Z rozgrywania Rondo zostają wtedy głównie te asysty w stylu „podanie do Allena wychodzącego po zasłonie”, czy liczenie na błędy obrony, których jest znacznie mniej niż w regular. Zobaczcie, np. rok temu przeciw Knicks miał 12 APG, a przeciw Heat już tylko 7,6 (przy podobnej ilości strat i gorszej skuteczności z gry), bo Miami było świetne w transition D, a Melo i spółka fatalni.

Jak wyżej wspomniałem, Synrgy pokazuje, jak słaby jest Rondo pod względem zdobywania punktów. Nas jednak bardziej interesuje jak konkretnie jego ogólny wpływ na atak wypada w porównaniu z innymi PGs. Znowu zatem odwołamy się do RAPM, tym razem oczywiście ofensywnego (w nawiasie miejsce wśród wszystkich graczy):

Obecność Mike’a Conley’a pewnie wielu zdziwi, ale to bardzo niedoceniany rozgrywający i chciałem na niego zwrócić uwagę. Jeśli zaś chodzi o Rondo to jak widzimy w tym i poprzednim sezonie jego wpływ na ofensywę jest pozytywny, ale i tak znacznie mniejszy od wszystkich tu wymienionych PGs poza Tonym Parkerem, który jest bardziej scorerem niż playmakerem. Ta lista też w żadnym razie nie zawiera wszystkich rozgrywających, którzy są w ataku lepsi od Rajona. Ona ma tylko pokazać, jak wiele w tym aspekcie dzieli RR od kilku z najlepszych i że bliżej mu do Parkera niż kogoś z czołówki.

Biorąc to wszystko pod uwagę Rondo nie jest nawet w pierwszej dziesiątce rozgrywających. CP3, Rose, Steve Nash, Lowry, Conley, James Harden, Stephen Curry, Deron, Russell Westbrook, Kyrie Irving, a być może nawet Holiday, Lawson czy Parker są obecnie lepszymi PGs od niego. I dlatego też mnie zupełnie nie dziwi, że Celtics chcą się go pozbyć póki ma jeszcze jakąś wartość. Póki, czyli do czasu, aż obecność wielkiej trójki sprawia, że RR wygląda na lepszego niż jest w rzeczywistości. Ewentualna wymiana za Gasola byłaby błogosławieństwem dla Bostonu i mówię to jako fan zielonych od momentu, gdy dowiedziałem się kim jest Larry Bird.